Fairtrade bestaat inmiddels bijna veertig jaar en is uitgegroeid tot een wereldwijd systeem dat boeren en werknemers ondersteunt bij het realiseren van betere handelsvoorwaarden, hogere inkomens en toekomstbestendige productieketens. Een Nederlands initiatief dat is uitgegroeid tot een internationaal keurmerk dat actief is in 30 landen. Wereldwijd werken ongeveer 1.930 producentenorganisaties in 70 landen binnen het Fairtrade systeem en zijn meer dan 2 miljoen boeren en werknemers onderdeel van Fairtrade. Reden genoeg voor duurzamevacatures.nl om met Marloes Groenewegen, CEO van Fairtrade Nederland, te gaan praten. Aan bod kwam:
duurzamevacatures.nl: om te beginnen, Fairtrade bestaat al lang. Hoe staan we ervoor als het gaat om eerlijke handelsketens?
Fairtrade Nederland: In de afgelopen 38 jaar is er veel vooruitgang geboekt. Eerlijke handel staat inmiddels stevig op de agenda van bedrijven, consumenten en politiek. Steeds meer organisaties kijken kritisch naar hun internationale ketens en investeren in leefbaar inkomen, betere arbeidsomstandigheden en klimaatbestendige productie. Tegelijkertijd zijn we er nog niet. Veel boeren en werknemers aan het begin van ketens verdienen nog steeds onvoldoende om fatsoenlijk van te leven. Daarom blijft de vraag naar Fairtrade producten belangrijk. En alleen door groei ontstaat meer impact voor de mensen achter onze dagelijkse producten.
duurzamevacatures.nl: waar is Fairtrade in de afgelopen jaren het meest trots op?
Fairtrade Nederland: We zijn trots op de groei van Fairtrade in Nederland en op wat deze groei betekent voor boeren en werknemers wereldwijd. En daarnaast op de steeds grotere samenwerking met bedrijven die verder kijken dan certificering alleen en investeren in leefbaar inkomen en klimaatbestendige ketens.
Maar vooral zijn we trots op iets dat niet vanzelfsprekend is: dat schaal niet ten koste gaat van zeggenschap. Hoe groter een systeem wordt, hoe groter het risico dat boeren en werknemers alleen nog een nummer zijn. Bij Fairtrade blijven zij mede-eigenaar van het systeem dat hen raakt. Eerlijke handel gaat dus niet alleen óver mensen, maar wordt ook mét hen vormgegeven.
duurzamevacatures.nl: welke misvatting komen jullie vaak tegen?
Fairtrade Nederland: Een vraag die we soms krijgen is of Fairtrade vooral een marketing-instrument is. Het antwoord daarop is duidelijk: nee. Achter het Fairtrade keurmerk zit een internationaal systeem met strenge en controleerbare voorwaarden voor mens en milieu. Zo hebben we voor producten een minimumprijs vastgesteld die boeren beschermt wanneer de wereldmarktprijs sterk daalt. Daarnaast ontvangen producenten-organisaties een vaste Fairtrade premie. Boeren en werknemers bepalen vervolgens zelf, democratisch, hoe zij deze premie inzetten. Het is geen vrijblijvende claim op een verpakking. Het gaat om betere handelsvoorwaarden, onafhankelijke controle en meer zeggenschap voor de mensen die aan het begin van de keten staan.
duurzamevacatures.nl: welke verbeteringen zien jullie op het gebied van inkomen en arbeidsomstandigheden?
Fairtrade Nederland: Een belangrijke ontwikkeling is de groeiende aandacht voor leefbaar inkomen en leefbaar loon. Het gaat niet alleen om het voldoen aan wettelijke minimumlonen, maar ook om de vraag of mensen daadwerkelijk voldoende verdienen voor basisbehoeften zoals voedsel, huisvesting, onderwijs en gezondheidszorg. Steeds meer bedrijven willen hier stappen in zetten. Fairtrade ondersteunt dat onder andere met programma’s rondom leefbaar inkomen, betere prijzen, productiviteits-verbetering en klimaat-bestendige landbouw. Maar eerlijkheid gebiedt te zeggen: een inkomen waarmee iedereen aan het begin van de keten goed kan leven, is nog geen werkelijkheid. Daar ligt nog een grote gezamenlijke uitdaging.
duurzamevacatures.nl: en in welke sectoren zien jullie de meeste vooruitgang en waar liggen nog uitdagingen?
Fairtrade Nederland: De vooruitgang verschilt per sector. In Nederland groeide de verkoop van Fairtrade producten in 2025 met 11% naar ruim 247 miljoen producten. Daarmee ontvingen boerenorganisaties en werknemers wereldwijd € 8,9 miljoen aan Fairtrade premie. De grootste groei zagen we onder andere bij kokos, cashew, katoen en bananen. Tegelijkertijd staan sectoren zoals cacao, koffie en thee onder druk door klimaatverandering en sterke prijsschommelingen.
Juist daar wordt duidelijk waarom eerlijke handelsketens belangrijk zijn. Boeren hebben behoefte aan stabiele handelsrelaties, eerlijke prijzen en investeringen in de toekomst. We zien gelukkig steeds vaker dat bedrijven verder kijken dan alleen certificering en investeren in leefbaar inkomen, klimaatbestendige landbouw en langdurige samenwerking.
duurzamevacatures.nl: als wij het hebben over klimaatverandering, welk effect heeft dat op de keten achter Fairtrade producten?
Fairtrade Nederland: Voor boeren is klimaatverandering geen toekomst-scenario, maar dagelijkse realiteit. Extreem weer, droogte, zware regenval en stijgende temperaturen zorgen voor onzekerheid over oogsten. Ook nemen ziekten en plagen toe. Dat heeft direct gevolgen voor het inkomen van gezinnen, maar ook voor de beschikbaarheid en prijs van producten zoals koffie, cacao en bananen. Boeren moeten kunnen investeren in oplossingen zoals schaduwbomen, bodemverbetering en gewassen die beter bestand zijn tegen extreme omstandigheden. Daarvoor is voldoende inkomen essentieel. Je kunt niet verwachten dat boeren de klimaattransitie financieren vanuit een inkomen waarvan zij nu al nauwelijks kunnen rondkomen.
duurzamevacatures.nl: wat zou Fairtrade adviseren aan Nederlandse werkgevers, als het gaat om menswaardig werk?
Fairtrade Nederland: Menswaardig werk gaat verder dan alleen voldoen aan wet- en regelgeving. Het gaat ook over bestaanszekerheid, veiligheid, gelijke kansen, inspraak en de mogelijkheid om je te organiseren. Daarnaast moeten werkgevers verder kijken dan hun eigen organisatie. Ook leveranciers, uitzendkrachten en internationale productieketens maken deel uit van hun verantwoordelijkheid. Goed werkgeverschap stopt niet bij de voordeur van een bedrijf.
duurzamevacatures.nl: en welke ontwikkelingen verwachten jullie bij consumenten?
Fairtrade Nederland: Consumenten worden bewuster, maar ook kritischer. Mensen willen minder vrijblijvende duurzaamheids-claims en zoeken betrouwbare informatie. Het Fairtrade keurmerk heeft daarin een belangrijke rol. Internationaal herkent 83% van de consumenten het keurmerk en drie van de vier mensen die het herkennen, vertrouwen het. De uitdaging is om de eerlijke keuze ook de makkelijke keuze te maken. Consumenten moeten niet zelf alle informatie hoeven uitzoeken; bedrijven en retailers hebben de verantwoordelijkheid om eerlijke producten zichtbaar en toegankelijk te maken.
duurzamevacatures.nl: welke Fairtrade producten verdienen er volgens jullie meer aandacht?
Fairtrade Nederland: Een aantal, waaronder katoen en thee. Bij katoen denken mensen bijvoorbeeld niet direct aan Fairtrade, terwijl achter kleding enorme internationale ketens zitten waarin inkomens en arbeids-omstandigheden vaak onder druk staan. Ook thee verdient aandacht. Veel mensen drinken dagelijks thee, maar staan weinig stil bij de mensen die deze thee produceren.
duurzamevacatures.nl: als we kijken naar de arbeidsmarkt, welke vaardigheden zijn belangrijk voor professionals die willen bijdragen aan eerlijke handel?
Fairtrade Nederland: Je moet complexe vraagstukken kunnen overzien én praktisch kunnen handelen. Eerlijke handel raakt aan commercie, mensenrechten, landbouw, klimaat, communicatie en data. Belangrijke vaardigheden zijn nieuwsgierigheid, analytisch vermogen, samenwerken en overtuigingskracht. Maar misschien wel het belangrijkste: goed kunnen luisteren naar de mensen om wie het gaat. Verandering werkt alleen als boeren en werknemers zelf een sterke positie krijgen in besluitvorming.
duurzamevacatures.nl: en welk advies geven jullie mee aan duurzaamheids-professionals?
Fairtrade Nederland: Kijk verder dan functies waarin het woord duurzaamheid letterlijk in de titel staat. Ook inkopers, marketeers, financiële professionals, juristen, data-analisten en commerciële medewerkers kunnen bijdragen aan verandering. Verdiep je inhoudelijk, maar begrijp ook hoe organisaties en markten werken. Om impact te maken heb je niet alleen een ideaal nodig, maar ook het vermogen om dat te vertalen naar concrete oplossingen. En, wees niet bang om ergens te beginnen. Je hoeft niet direct precies te weten waar je uiteindelijk uitkomt.
zelf impact?
Wil jij zelf een bijdrage leveren aan een duurzamere toekomst? Maak dan impact:
> als werkgever
> als professional
actueel
En als je op de hoogte wilt blijven van meer interviews, actueel duurzaam nieuws, groene innovaties, tips en meer, volg dan dit professionele duurzaamheidsplatform van Nederland. Schrijf je nu hieronder in voor de Nieuwsbrief:
