Social Enterprise NL is hét landelijke netwerk voor sociale ondernemingen en zet zich in om een betere wereld te maken, door samen met hun leden radicale systeemverbetering te realiseren. Onlangs is Maaike Groen begonnen als nieuwe directeur. Een mooie aanleiding om met haar en Stefan Panhuijsen, aftredend directeur, een gesprek te voeren.
Aan bod kwam:
duurzamevacatures.nl: Maaike, om te beginnen, wat was jouw vorige functie?
Maaike: ik ben oprichter, en directeur geweest, van het impactbedrijf Miss Green. Een van de eerste duurzame modelabels in Nederland.
beleidsveranderingen
duurzamevacatures.nl: duidelijk, en nu dus directeur bij Social Enterprise NL. Als je vanuit die rol kijkt, wat zou dan qua beleidsverandering de grootste doorbraak betekenen?
Maaike: Het inkoopbeleid van de overheid is een belangrijke hefboom in de transitie naar de impact economie. Jaarlijks koopt de overheid voor meer dan 100 miljard aan producten en diensten in. Door sociale en duurzame criteria hier leidend in te laten zijn, creëer je enorm veel maatschappelijke waarde. Het Maatschappelijk Verantwoord Opdrachtgeven en Inkopen
beleid, het MVOI, biedt hiervoor al een mooie kapstok; maar dit is nu nog te vrijblijvend. Hierover hebben wij eerder ook een helder artikel gepubliceerd: “Publieke inkoop: nog een wereld te winnen”.
Het is namelijk cruciaal dat sociaal ondernemers en andere duurzame vernieuwers vaker aan beslistafels komen te zitten. Hun innovatieve oplossingen en kritische inzichten maken hen onmisbaar in het beleidsproces. Dat proces wordt nu nog vaak gedomineerd door partijen die meer gericht zijn op het in stand houden van de status quo.
Stefan: Ja, dat blijkt uit verschillende onderzoeken. De beweging wacht daarbij al heel lang op de invoering van de Maatschappelijke BV (BVm). Sociale ondernemingen willen hun maatschappelijke missie op een erkende manier wettelijk kunnen vastleggen, aanspreekbaar zijn en duidelijkheid naar de buitenwereld creëren. De Maatschappelijke BV is in 2020 al aangekondigd en het wetsvoorstel is zo goed als af. Het zou de geloofwaardigheid van de overheid ten goede komen als deze nu zo snel mogelijk wordt ingevoerd.
ecosystemen
duurzamevacatures.nl: ok, en als je kijkt naar het ecosysteem van sociale ondernemingen, wat houdt dat ecosysteem dan precies in?
Maaike: Een ecosysteem is wat mij betreft geen mooi schema met pijltjes erin. Het is een netwerk van mensen die elkaar kennen, die van elkaar leren en ook samen optrekken richting kapitaal, overheid en markt.
Onze leden zijn ‘Impact first bedrijven’ dat wil zeggen dat zij ondernemen in de eerste plaats vanuit een maatschappelijke missie. Dat betekent niet één type bedrijf of één thema. De één werkt aan circulaire productieketens, de ander aan eerlijk werk en inclusie op de arbeidsmarkt. Weer een ander aan duurzame voeding of leefbare wijken. Wat ze gemeen hebben, is dat impact geen bijproduct is; het is het vertrekpunt.
Wat Social Enterprise NL wil zijn, is dé plek waar die brede beweging samenkomt. Niet als koepelorganisatie die dingen regelt, maar als aanjager die ervoor zorgt dat de energie in het netwerk ook ergens naartoe gaat. Systeemverandering doe je namelijk niet alleen.
Stefan: De afgelopen jaren is het ecosysteem enorm tot bloei gekomen. Van universiteiten en hogescholen, met eigen programma’s gericht op sociaal ondernemerschap, tot gemeenten die beleid maken. Daarbij ben ik ook hoopvol over de opkomst van regionale impact netwerken. Zij brengen lokaal ondernemers bij elkaar en bieden hierbij passende ondersteuning.
duurzamevacatures.nl: helder, en wat kunnen traditionele bedrijven in dat opzicht leren van sociale ondernemingen?
Maaike: Dat zingeving geen extraatje is, maar een voorwaarde. ‘Impact first bedrijven’ bouwen organisaties waar mensen willen werken omdat het ergens over gaat. Inclusie, eerlijk werk, bestaanszekerheid maar ook: duurzame grondstoffen, circulaire modellen, lokale verankering. Dat zijn geen mooie woorden in een jaarverslag, dat is hoe ze hun bedrijf hebben ingericht.
En dat werkt. Onze leden groeien en trekken talent aan. Ze laten zien dat maatschappelijke impact en economisch succes hand in hand gaan. Of het nu gaat om sociale inclusie of om circulaire innovatie. Het netwerk van Social Enterprise NL maakt dat patroon zichtbaar. Niet als uitzondering, maar als iets wat schaalbaar is. Dát is wat traditionele bedrijven kunnen leren. Niet zo zeer door het over te nemen, maar door ernaar te kijken en zichzelf af te vragen waarom het bij hen nog niet zo werkt.
Stefan: In 2020 hebben wij onderzoek gedaan naar hoe sociale ondernemingen het traditionele bedrijfsleven positief kunnen beïnvloeden. Daaruit kwamen elf verschillende activiteiten die vervolgens kunnen worden ingedeeld in drie categorieën. Eén is ‘laten zien wat mogelijk is’, wat gaat over innovatie. Het tweede is: ‘veranderen wat maatschappelijk gewenst is’ over normen veranderen. En drie gaat over ‘het veranderen wat geaccepteerd is’; wat gaat over wetten en regels.
vooruitblik
duurzamevacatures.nl: en wat als wij kijken naar hoe de impactsector er over tien jaar uit ziet, wat zien wij dan?
Maaike: Ik hoop op een sector die zichzelf niet meer hoeft te bewijzen. Maar dat gaat niet vanzelf. De economische transitie die we doormaken gaat over veel meer dan klimaat en circulaire ketens. Het gaat óók over eerlijk werk, over inclusie, over wie er meedoet en wie achterblijft. Die sociale dimensie wordt nu nog te vaak overgeslagen in het duurzaamheidsdebat. Terwijl ‘Impact first ondernemen’ juist laat zien dat je die twee niet kunt scheiden: een circulaire economie zonder eerlijk werk is geen oplossing. En sociale inclusie zonder duurzame basis ook niet.
Dat is het gat dat wij willen vullen. Niet als vangnet, maar als voortrekker. Over tien jaar wil ik dat de beweging van ‘Impact first ondernemers’ zo zichtbaar en zo sterk is, dat ze niet meer genegeerd kan worden door beleidsmakers, door investeerders of door grote bedrijven. En dat vraagt dat we nu investeren in het netwerk, in de verbinding, in het gedeelde verhaal. En dát is waar Social Enterprise NL aan bouwt.
zelf doen?
Wil jij zelf een bijdrage leveren aan een duurzamere toekomst? Maak dan impact:
> als werkgever
> als professional
actueel
En als je op de hoogte wilt blijven van meer interviews, actueel duurzaam nieuws, groene innovaties, tips en meer, volg dan dit duurzaamheidsplatform van Nederland. Schrijf je nu hieronder in voor de Nieuwsbrief:
