Vogelbescherming Nederland zet zich, met de steun van ruim 150.000 leden, al meer dan 125 jaar in voor een vogelvriendelijke wereld. Van de grutto op het boerenland tot de huismus in de stad: vogels hebben ruimte, voedsel en veilige leefgebieden nodig. Maar juist die voorwaarden staan steeds vaker onder druk door klimaatverandering, intensieve landbouw en de manier waarop we onze leefomgeving inrichten.
Mede daarom sprak duurzamevacatures.nl met Karsten Schipperheijn van Vogelbescherming Nederland: over de gevolgen voor vogels, de keuzes die nodig zijn en over de mensen die daaraan kunnen bijdragen. In dit exclusieve interview spraken wij over:
- klimaatverandering
- leefomgeving en samenwerken
- Vogelbescherming Nederland als werkgever
klimaatverandering
duurzamevacatures.nl: om te beginnen, welke gevolgen van klimaatverandering ziet Vogelbescherming nu al bij Nederlandse vogels?
Karsten Schipperheijn: wat wij zien is dat extreem weer zijn tol begint te eisen. De helft van alle trekvogelsoorten wereldwijd gaat achteruit. Eén op de negen wordt zelfs met uitsterven bedreigd. Sommige soorten, zoals de matkop, fitis en kanoet, schuiven op naar het noorden. Daarnaast beïnvloedt temperatuur de verspreiding van het usutuvirus, waardoor bijvoorbeeld de merelstand in 2023 30% lager lag dan in 2011.
En ook stormen kunnen trekvogels van hun route dwingen; wat impact heeft. Een ander voorbeeld is de natte, koude lente van 2024 waardoor nesten van onder meer kievit en visdief onder water liepen en vonden oudervogels minder insecten voor hun jongen.
Vogels stemmen hun broedperiode af op de beschikbaarheid van voedsel. Als seizoenen verschuiven, komen jongen soms uit wanneer de insectenpiek al voorbij is. Ook kunnen veranderende verspreidings-gebieden trekroutes langer maken. Dat kost energie en vergroot het risico op vogelsterfte.
duurzamevacatures.nl: wat vertellen vogels ons over de gezondheid van onze leefomgeving?
Karsten Schipperheijn: Vogels komen vrijwel overal voor. Ze zijn goed te tellen en reageren snel op veranderingen. Hun aantallen geven vaak inzicht in de toestand van andere dieren en ecosystemen. Als het slecht gaat met vogels, is dat vaak vingerwijzing dat bijvoorbeeld bodem, water, voedsel of beschikbare ruimte niet in orde zijn.
Zo is in het Nederlandse boerenland het aantal broedvogels sinds 1990 met 45% afgenomen. Het aantal broedparen van de grutto daalde van ongeveer 100.000 naar minder dan 30.000. En ook de veldleeuwerik heeft het zwaar: sinds 1960 zijn de aantallen met 95% afgenomen.
Gelukkig zien we tegelijkertijd wel dat natuurherstel werkt. Zo zijn in de Gelderse Poort vogels van ruigte en struweel sinds halverwege de jaren negentig gemiddeld verdrievoudigd. Dat laat zien dat een betere inrichting van natuurgebieden daadwerkelijk verschil kan maken.
leefomgeving en samenwerken
duurzamevacatures.nl: dat is goed nieuws! Wat is er nog meer nodig voor een rijkere vogelwereld in de toekomst?
Karsten Schipperheijn: Nederland moet op de schop en daar is de politieke wil voor nodig. We moeten kiezen voor meer ruimte voor vogels. In het boerenland betekent dat extensievere landbouw, een hoger waterpeil, minder bestrijdings-middelen en een goed verdienmodel voor boeren. Ook moeten beschermde natuurgebieden daadwerkelijk beschermd worden. Vogels kennen bovendien geen grenzen, dus internationale samenwerking langs trekroutes is essentieel.
Er zijn gelukkig ontwikkelingen die perspectief bieden. Zo werken we samen met veel partners aan een Basiskwaliteit Natuur in heel Nederland, 200.000 hectare optimaal weidevogelgebied, zachtere overgangen tussen zee en land, en kwalitatief groenbeleid in de 45 grootste gemeenten. Een van de doelen is de populatie grutto’s, onze nationale vogel, richting 2035 weer te laten groeien. En dat is belangrijk want een aanzienlijk deel van de wereldpopulatie van de grutto’s broedt in Nederland.
Natuurbescherming en natuurontwikkeling kunnen dus echt resultaat opleveren. En onze rol hierin is inspireren met voorbeelden van hoe het wél kan. We werken aan grote en kleine beschermprojecten. En we komen in actie voor betere wetten en regels voor vogels. Kortom: wij helpen mensen de wereld aantrekkelijk te maken voor vogels.
duurzamevacatures.nl: en hoe beïnvloedt de inrichting van steden, landbouw-gebieden en natuur-gebieden de kansen voor vogels?
Karsten Schipperheijn: De invloed is groot. In het boerenland zorgen een laag waterpeil, bestrijdings-middelen, overbemesting en monoculturen voor een landschap waarin vogels steeds minder voedsel en ruimte vinden. Daarnaast verdwijnt in steden groen en ontbreken door de isolatie van woningen vaak nestplekken voor soorten als de huismus en gierzwaluw. Ook recreatie, stikstof en versnippering zetten natuurgebieden steeds meer onder druk.
Tegelijkertijd liggen er grote kansen. Nederland verandert door woningbouw, de energie-transitie, waterveiligheid en de landbouw-transitie. Als we die ontwikkelingen koppelen aan concrete verbeteringen voor vogels, dan kunnen we een omslag bereiken. Denk bijvoorbeeld aan natuur-inclusieve woningbouw, waterberging die ook leefgebied vormt en boeren die een goed inkomen verdienen met weidevogelbeheer.
Want wat vogels nodig hebben zijn schone rivieren en zeeën, genoeg en gezond eten, ruimte om zich heen. Daarom is Vogelbescherming er: voor de vogels. Samen met honderdduizenden vogelliefhebbers versterken we hun gezang en komen we op voor hun belang.
duurzamevacatures.nl: helder. En hoe kunnen andere sectoren bijdragen aan een vogelvriendelijker Nederland?
Karsten Schipperheijn: Door functies te combineren in plaats van ze alleen op elkaar te stapelen. Bij woningbouw kun je bijvoorbeeld rekening houden met nestplekken en groen. Bij waterberging kun je tegelijkertijd leefgebieden voor vogels ontwikkelen. En energieprojecten moeten zorgvuldig worden gepland, met aandacht voor belangrijke vogelgebieden en trekroutes.
Daarvoor werken we al samen met onder meer boeren, projectontwikkelaars, terreinbeheerders, overheden en onderzoekers. Waarbij ons uitgangspunt in ons werk is dat wij beginnen met kennis en wetenschap: welke soorten hebben hulp nodig, waarom gaat het slechter en wat zal daadwerkelijk helpen? Vervolgens zoeken we samen naar oplossingen en zetten we ons in voor betere wetten en regels. Vogels beschermen doe je namelijk niet alleen.
Vogelbescherming Nederland als werkgever
duurzamevacatures.nl: als je naar het geheel kijkt en de rol die Vogelbescherming Nederlandheeft, welke professionals zijn dan nodig om die bescherming mogelijk te maken?
Karsten Schipperheijn: Vogelbescherming zoekt regelmatig professionals die hun kwaliteiten en ervaring willen inzetten voor vogels en natuur. Nationaal en internationaal. Het is werk dat ertoe doet, waar je gewaardeerd wordt en waar je samenwerkt met gepassioneerde collega’s. Dat vraagt niet alleen om vogelkennis of ecologische expertise. Ook beleids-medewerkers, juristen, communicatie-professionals, fondsenwervers, data-specialisten en financiële experts zijn hierin belangrijk.
De combinatie van deze disciplines maakt het mogelijk om kennis om te zetten in concrete bescherming. Met beleid en juridische procedures realiseren we bijvoorbeeld veranderingen, met communicatie en fondsenwerving bereiken we mensen en bouwen we aan draagvlak. Terwijl data-specialisten helpen om ontwikkelingen te analyseren en onze aanpak verder te verbeteren.
duurzamevacatures.nl: en wat maakt werken bij Vogelbescherming Nederland interessant?
Karsten Schipperheijn: Je werkt aan een doel dat ertoe doet. Samen met betrokken collega’s. Daarnaast bieden wij professionals ontwikkelings-mogelijkheden aan binnen een platte organisatie. Bij ons betekent groei daarbij niet per definitie alleen maar doorgroeien naar een hogere functie, maar ook het verbreden naar andere disciplines, projecten en verantwoordelijk-heden. Uiteindelijk draait het om de gezamenlijke bijdrage. Of je nu werkt aan bescherming, beleid, communicatie, data of bedrijfsvoering: je helpt mee aan een wereld waarin vogels de ruimte krijgen om te leven.
zelf impact?
Wil jij zelf een bijdrage leveren aan een duurzamere toekomst? Maak dan impact:
> als werkgever
> als professional
actueel
En als je op de hoogte wilt blijven van meer interviews, actueel duurzaam nieuws, groene innovaties, tips en meer, volg dan dit professionele duurzaamheidsplatform van Nederland. Schrijf je nu hieronder in voor de Nieuwsbrief:
