Stichting Het Groene Brein jaagt duurzame verandering aan door kennis te verbinden aan maatschappelijke opgaven. Met een groot netwerk van wetenschappers en partners in bedrijfsleven, beleid en het maatschappelijk middenveld willen zij beweging op gang brengen, daar waar systemen vastzitten.
Reden genoeg om met Violet Swakman van Het Groene Brein in gesprek te gaan over waar wij nu staan. Aan bod kwam:
- visie
- wetenschap als basis
- toekomstige businessmodellen
- circulaire economie
- toekomstige vaardigheden
duurzamevacatures.nl: Om te beginnen, wat is de visie van Het Groene Brein op de duurzame transitie?
Violet: Dat de duurzame transitie, die volop gaande is, nog lang niet voltooid is. In die transitie zien we dat nog niet alle benodigde links tussen kennis, praktijk en beleid gelegd worden. Er is veel kennis vanuit de wetenschap over de duurzame transitie, die vaak nog niet bij de praktijk en beleid terecht komt.
Zo zijn er signalen vanuit ondernemers en duurzame initiatieven die nog niet bij beleidmakers komen. En er zijn onderzoekers die onderzoek willen doen, maar daarvoor nog niet de juiste praktijkpartners vinden. Wij maken ons hard om die links wél te leggen. Door kennis toegankelijk te maken, partijen samen te brengen en samenwerking tussen wetenschap, praktijk en beleid te stimuleren.
duurzamevacatures.nl: en welke concrete doelstellingen hebben jullie hiervoor de komende jaren?
Violet: Wij richten ons de komende jaren op circulaire waardecreatie. We willen ervoor zorgen dat producten langer meegaan, langer gebruikt en vaker gerepareerd worden. Dat grondstoffen dus beter benut worden. We doen dit bijvoorbeeld door te zorgen dat apparaten duidelijkere garantieperiode hebben. Door onderhoud eenvoudiger te maken en door reparatie toegankelijker en aantrekkelijker te maken.
duurzamevacatures.nl: hoe vertalen jullie daarbij die visie naar dagelijkse activiteiten?
Violet: We leggen actief verbinding tussen kennis, praktijk en beleid. Daar waar we zien dat dat nodig is. Dat doen we in samenwerking met veel partijen, zoals ministeries, provincies, onderzoekers, maatschappelijke instellingen en bedrijven. Door de verbindingen die we leggen, en de projecten die we begeleiden, zorgen we er bijvoorbeeld voor dat mensen opgeleid worden tot meubelreparateur, maar óók dat er werkplekken zijn voor deze vers opgeleide reparateurs.
Ook zorgen wij ervoor dat er een coalitie gestart wordt die werkt aan de levensduur-verlenging van elektrische apparaten. Hóe we dat het beste kunnen doen, doen wij met input van onze wetenschappers. We delen kennis uit ons netwerk op inspirerende bijeenkomsten en conferenties die we regelmatig organiseren.
wetenschap als basis
duurzamevacatures.nl: van alles wat er speelt, hoe bepalen jullie waar jullie impact het grootst kan zijn?
Violet: Onze kennis en drive, en die van ons wetenschappelijk netwerk, ligt bij duurzaamheid in de volle breedte, maar onze expertise ligt vooral op de circulaire economie. We merken dat we op dat onderwerp het snelst een wetenschapper kunnen inschakelen die verstand heeft van circulaire businessmodellen. Op dit onderwerp kunnen wij ook snel ondernemers bij elkaar kunnen krijgen die pionieren in de circulaire economie.
duurzamevacatures.nl: zien jullie daarbij frictie tussen wetenschap, beleid en bedrijfsleven?
Violet: Binnen het bedrijfsleven horen we soms het geluid dat het Nederlandse beleid de circulaire economie nog niet genoeg ondersteunt. We willen met z’n allen wel in 2050 een circulaire economie in Nederland, maar er zijn ook nog wel krachtenvelden die dat soms lastig maken. Ook internationaal. Gelukkig zijn er ook veel beleidsmakers die zich juist hard maken voor beleid dat de nieuwe economie stimuleert. Verder gebeuren er op Europees niveau goede dingen die zorgen voor verandering. Zoals de invoering van de Europese wetgeving Right to repair of de Ecodesign-richtlijn.
duurzamevacatures.nl: en welke inzichten worden volgens jullie nog te weinig benut?
Violet: Ik denk dat over het algemeen het beeld nog veel te veel heerst dat lineaire businessmodellen de norm zijn. En dat circulaire business-modellen niet rond te rekenen zijn. En dat daar dus geen geld mee kan worden verdiend. Wij hebben ontzettend veel wetenschappers in ons netwerk die met onderzoeken laten zie hoe het wel kan. En wat je anders moet doen om een circulair businessmodel of een circulaire keten succesvol te maken. Ik zou het geweldig vinden als meer mensen van die kennis gebruik kunnen maken en daarmee een toekomstbestendige economie kunnen realiseren!
toekomstige businessmodellen
duurzamevacatures.nl: daarover gesproken, wat moet er fundamenteel veranderen aan businessmodellen in een duurzame economie?
Violet: ‘Steward ownership’ is een voorbeeld van een ‘governance-vorm’ die heel mooi aansluit bij een duurzame economie. Deze vorm zorgt er namelijk voor dat de missie de baas blijft. Dit principe is eigenlijk al heel oud, en ook wel bekend als ‘rentmeesterschap’. Steward ownership wordt op dit moment steeds vaker geformaliseerd en ingezet. En in deze vorm kunnen er aandeelhouders zijn, en er kan geïnvesteerd worden in een bedrijf, maar aandeelhouders hebben géén stemrecht. De strategie en richting wordt dus niet bepaald door aandeelhouders, maar door een groep ‘stewards’, die zich daarbij houden aan de missie van het bedrijf.
duurzamevacatures.nl: zijn er ook al succesvolle voorbeelden van dat ‘anders verdienen’?
Violet: Bij Decathlon zijn er mooie voorbeelden van succesvolle, circulaire businessmodellen. Zo kun je bij hen een abonnement afsluiten voor een kinderfiets. Als je kind toe is aan een nieuwe maat fiets, lever je de oude weer in, en krijg je binnen je abonnement een grotere fiets. De teruggebrachte fiets kan dan weer worden ingezet voor kleinere kinderen.
duurzamevacatures.nl: interessant! En hoe zou je organisaties met ‘oude modellen’ het beste kunnen meenemen?
Violet: Door onze events en bijeenkomsten proberen we organisaties te inspireren, en te laten zien hoe en waar het wél al goed gaat. Zo willen ook bedrijven inspireren die nog niet geneigd zijn om te vernieuwen. Ook zorgen we ervoor dat er binnen projecten onderzoek gedaan wordt naar het gedrag van consumenten. Bijvoorbeeld door te onderzoeken naar wat nodig is om burgers meer onderhoud te laten plegen op hun elektrische apparaten, zodat ze langer mee gaan.
circulaire economie
duurzamevacatures.nl: als je kijkt naar de transitie naar een circulaire economie, waar staan we dan nu?
Violet: Dat is moeilijk om te zeggen. Wel is het al veel gewoner geworden om aan duurzaamheid te doen. Denk aan zonnepanelen, elektrische auto’s en minder vlees eten. Als we over het zogenoemd ‘tipping point’ zijn, zou de transitie ineens wel veel sneller kunnen gaan. En sommigen geven aan dat wij al bijna 25% van het ‘social tipping point’ bereikt hebben. Ik hoop ontzettend op dit kantelpunt. In onze dagelijkse praktijk zien wij gelukkig al veel goede voorbeelden.
duurzamevacatures.nl: wat zijn dan de grootste blokkades om echt circulair te worden?
Violet: Ik denk dat het omgooien van systemen en ketens altijd een traagheid met zich meebrengt. Verandering kost moeite. Eén van de grootste blokkades die wij zien, is dat de juiste partijen elkaar niet altijd vinden om samen circulaire ketens te bouwen. Ook is er vaak meer kennis over vernieuwend en circulair ondernemen dan ondernemers en organisaties weten. Dat kennisgat proberen wij te dichten, maar dat lukt nog niet altijd.
duurzamevacatures.nl: hoe maak je circulariteit economisch aantrekkelijk voor bedrijven?
Violet: Door bedrijven te laten inzien dat circulariteit vaak niet meer geld kost, en op de lange termijn juist geld oplevert. Soms lijkt circulariteit onaantrekkelijk omdat de circulaire infrastructuur er nog niet ligt. Maar als je die drempel weet te slechten dan levert dit op lange termijn juist veel op. En dit kan bijvoorbeeld door partijen samen te laten investeren. Hierdoor worden de kosten per deelnemer minder.
toekomstige vaardigheden
duurzamevacatures.nl: als je kijkt naar de duurzame arbeidsmarkt, welke vaardigheden zijn dan cruciaal?
Violet: Het begint bij het besef dat duurzaamheid belangrijk is in je werk. Gelukkig wordt dat in steeds meer curricula van opleidingen opgenomen, maar het kan nog altijd beter. We zijn bijvoorbeeld aan het onderzoeken of we meer met micro-credentials zouden moeten gaan werken voor circulaire skills. Zo kun je op je CV naast je opleidingen ook losse en kleinere skills laten zien. Op die manier kun je bijvoorbeeld makkelijker ook als reparateur of duurzaam isolatiespecialist aan de gang gaan.
duurzamevacatures.nl: en wat verandert er volgens jou voor professionals in de komende 5 tot 10 jaar?
Violet: De duurzaamheidssector zal verder doorgroeien, maar ook in banen buiten de duurzaamheidssector zal duurzaamheid een steeds grotere rol gaan spelen. Dus ik denk dat het opdoen van skills in en over duurzaamheid steeds belangrijker wordt voor professionals; en om zo mee te blijven ontwikkelen met de arbeidsmarkt.
duurzamevacatures.nl: hoe kunnen organisaties medewerkers voorbereiden op een duurzame arbeidsmarkt?
Violet: Bij een duurzame arbeidsmarkt hoort ook een duurzame HR. Vaak werken mensen in de duurzaamheidssector uit passie en overtuiging. Dat is geweldig, maar dat brengt ook risico’s met zich mee. Bijvoorbeeld dat mensen zich uit toewijding over de kop werken. Het is dus belangrijk dat organisaties goed voor hun mensen zorgen. Ook is het belangrijk om mensen de mogelijkheid te geven om zich te blijven ontwikkelen. Er zijn zo veel mogelijkheden op het gebied van cursussen, die mensen verder brengen. Op inhoud van duurzame economie, maar ook op persoonlijk leiderschap binnen de duurzaamheidssector.
zelf doen?
Wil jij zelf een bijdrage leveren aan een duurzamere toekomst? Maak dan impact:
> als werkgever
> als professional
actueel
En als je op de hoogte wilt blijven van meer interviews, actueel duurzaam nieuws, groene innovaties, tips en meer, volg dan dit professionele duurzaamheidsplatform van Nederland. Schrijf je nu hieronder in voor de Nieuwsbrief:
